Spraakstoornissen


Bij een spraakstoornis of ook wel articulatiestoornis wordt een bepaalde klank, meerdere klanken of klankverbindingen niet of verkeerd uitgesproken.

- Spraak(ontwikkelings stoornissen.

- Indicaties voor verwijzing.

- Logopedische therapie.



 

<< Terug naar hoofdpagina voor verwijzers 

 

Spraak(ontwikkelings)stoornissen

Bij een spraakstoornis of ook wel articulatiestoornis wordt een bepaalde klank, meerdere klanken of klankverbindingen niet of verkeerd uitgesproken. Een spraakstoornis kan ontstaan tijdens de spraakontwikkeling of kan het gevolg zijn van afwijkende mondgewoonten. Daarnaast kan een spraakstoornis het gevolg zijn van veranderingen aan de perifere spraakorganen zoals lippen, tong, kaak, gebit en gehemelte (bijvoorbeeld een schisis). Ook kunnen spraakstoornissen ontstaan door neurologische problemen. Dit laatste wordt verder besproken bij dysarthrie.

Bij kinderen wordt de spraakontwikkeling enerzijds bepaald door de mate waarin kinderen verschillen tussen spraakklanken kunnen waarnemen, anderzijds door de sensomotorische controle die kinderen hebben over tong-, lip-, kaak- en gehemeltespieren. Een goed gehoor, een goed ontwikkelde luisterfunctie en een goed ontwikkelde sensomotoriek van het spraakorgaan liggen hieraan ten grondslag. De spraakontwikkeling verloopt volgens een bepaald patroon. Deze ontwikkeling is ongeveer na het vijfde levensjaar beëindigd: alle klanken en klankverbindingen kunnen in verschillende posities worden gebruikt; een enkele vervanging van een klank door een andere klank kan nog voorkomen. Als een kind van drie nog onverstaanbaar spreekt, is het raadzaam het aan te melden bij de logopedist.

Terug naar boven

Indicaties voor verwijzing

Logopedisch onderzoek en behandeling zijn geïndiceerd wanneer:

  • er niet of onduidelijk tot onverstaanbaar gesproken wordt;
  • een kind klanken en/of klankverbindingen weglaat, vervangt of verkeerd uitspreekt: logopedische interventie is geïndiceerd als een kind van ongeveer drie jaar onverstaanbaar is voor derden;
  • de ouders bezorgd zijn over het spreken van hun kind: in een logopedisch onderzoek kan worden vastgesteld of de zorgen terecht zijn en of interventie nodig is; 
  • kinderen zelf last hebben van hun afwijkende spraak en/of ermee geplaagd worden;
  • een adolescent of volwassene spraakproblemen heeft en daar nadeel van ondervindt;
  • In het algemeen geldt dat kinderen die naar de derde groep van de basisschool gaan (ongeveer op de leeftijd van zes jaar) alle spraakklanken moeten kunnen produceren. Dit is een voorwaarde voor het leren lezen en schrijven.

Voorbeelden van articulatiestoornissen waarbij logopedische interventie geïndiceerd is:

  • slissen, waarbij de s (en t) lateraal wordt uitgesproken;
  • lispelen / interdentale spraak, waarbij de tong bij één of meer klanken tussen de tanden door komt;
  • fonetische articulatiestoornis, waarbij één of meer spraakklanken niet of foutief uitgesproken worden;
  • fonologische articulatiestoornis, waarbij sprake is van afwijkende of te lang aanwezige vereenvoudigingsprocessen in de spraakontwikkeling van het kind;
  • verbale ontwikkelingsdyspraxie waarbij de spraak niet of moeilijk op gang komt en het kind zichtbaar moeite heeft de klanken juist te vormen. Het kind heeft problemen met het programmeren, afstemmen en controleren van mondbewegingen;
  • nasaliteit, waarbij de spraak gesloten nasaal dan wel open nasaal klinkt. Een mengvorm van deze twee is ook mogelijk;
  • schisis met de bijbehorende articulatieproblemen.

Terug naar boven  

Logopedische therapie

In de logopedische therapie wordt gericht gewerkt aan de specifieke problemen/beperkingen van de cliënt. De therapie kan bestaan uit:

  • het leren onderscheiden van spraakklanken met behulp van auditieve, visuele en kinesthetische feedback;
  • training van articulatiespieren voor optimale bewegingsmogelijkheden van tong, lippen, kaak en velum;
  • gestructureerde articulatietraining afgestemd op de problematiek;
  • leren toepassen van het geleerde in de dagelijkse praktijk.

Terug naar boven

 


Links | Disclaimer | Copyright © 2018 Logopediepraktijk Haasjes | Endless